دروستکردن و بەڕێوەبردنی ماڵپەڕ پرۆسەیەکی ئاڵۆز و فرەییە کە وەک دیزاینەر یان بەڕێوەبەری ماڵپەڕێک پێویستە زانیارییەکی پێویستت هەبێت لە بوارە جیاوازەکاندا بۆ ئەوەی بتوانیت بڕیاری دروست بدەیت و پڕۆژەیەکی سەرکەوتوو جێبەجێ بکەیت. لێرەدا چەند زاراوە و بابەتی سەرەکی دەخەینەڕوو کە پێویستە بزانیت بۆ دروستکردنی ماڵپەڕ:
1. دۆمەین:
دۆمەین ناو و ناونیشانی ماڵپەڕەکەتە، بۆیە زۆر گرنگە ناوێکی گونجاو و ئاسان بۆ خوێنەران هەڵبژێریت. دۆمەین پێک دێت لەو ناوەی هەڵتبژاردووە لەگەڵ پاشگری دۆمەین کە بەپێی کار وڕێکخراوەکەت جیاوازن:
ئایا هیچ سنووردارکردنێک یان یاسایەک هەیە لەسەر ناوی دۆمەینەکە کە بتوانم هەڵیبژێرم بۆ تۆمارکردن؟
ئەو سنووردارکردنانەی کە بەسەر دۆمەینەکاندا دەسەپێندرێت جیاوازن بەپێی ئەوەی تۆ چ درێژکراوەیەک تۆمار دەکەیت و دۆمەینەکە پەیوەندی بە چ وڵاتێکەوە هەیە.
دەتوانرێت دۆمەینەکان بە بەکارهێنانی تەنها پیت و ژمارە بەکارهێنراوەکان لە کۆمەڵە کاراکتەرەکانی ASCII بۆ نموونە. (a-z) (A-Z) (0-9). هەروەها هێڵکاری ڕێگەپێدراوە بەڵام دەبێت بە کاراکتەرەکان دەورە بدرێت، بۆیە لە سەرەتای یان کۆتایی دۆمەینەکەدا نییە. ڕێگەت پێنادرێت پیتی تایبەت بەکاربهێنیت (وەک ‘#*%’) و بۆشاییش ناتوانرێت بەکاربهێنرێت.
یاسا گشتییه‌كان:
دۆمەینەکەت دەبێت تایبەت بێت، واتە ناوی دۆمەینێک کە پێشتر بەکارنەهاتووە.
ناوی دۆمەینی .com .net .org و .info ناتوانێت لە ٦٧ پیت زیاتر بێت.
.info و .biz دەبێت لانیکەم 3 پیتیان هەبێت بەبێ .info و .biz
ناوی دۆمەینەکانی تر ناتوانن لە ٢٢ پیت زیاتر بن بەبێ درێژکراوە.
ناوی دۆمەینەکان هەستیار نین بە گەورە و بچووک.
2 دۆمەینی پیت ڕێگەپێدراو نییە.
پاشگرە باوەکان:
.com – بۆ سایتە بازرگانی یان کەسییەکان بەکاردێت
.net – پێشنیار دەکرێت بۆ ئەو کۆمپانیایانە کە بەشدارن لە ژێرخانی ئینتەرنێت
.org – پێشنیار دەکرێت بۆ ڕێکخراوە قازانج نەویستەکان
.info – بۆ سایتە بازرگانی یان کەسییەکان بەکاردێت
.biz – سنووردارە بە مەبەستی بازرگانی و بازرگانی
.mobi – واتە ماڵپەڕەکە بۆ بەکارهێنانی مۆبایل دیزاین کراوە
دۆمەینی تایبەت بە وڵاتان:
.krd تایبەت بەو ماڵپەڕانەی لە هەرێمی کوردستانن
.ca – ئەو ماڵپەڕانەی کە ئامادەیی کەنەدییان هەیە وەک لەلایەن CIRA (دەسەڵاتی تۆمارکردنی ئینتەرنێتی کەنەدا) پێناسە کراوە.
.cc – دوورگەکانی کۆکۆس (کیلینگ)، کە بۆ سایتی بازرگانی یان کەسی بەکاربهێنرێت
.co.uk – شانشینی یەکگرتوو بۆ سایتە بازرگانییەکان یان کەسییەکان
.de – ئەڵمانیا، بۆ بەکارهێنانی سایتی بازرگانی یان کەسی
.eu – ئەو ماڵپەڕانەی کە لە یەکێتی ئەوروپادا بوونیان هەیە
.org.uk – شانشینی یەکگرتوو بۆ ڕێکخراوە خێرخوازیەکان و ڕێکخراوە قازانج نەویستەکان
.jp – ژاپۆن، بۆ بەکارهێنانی سایتی بازرگانی یان کەسی
.us – ئەمریکا، بۆ ئەوەی بۆ سایتە بازرگانی یان کەسییەکان بەکاربهێنرێت
ڕێکخستنەکانی DNS:
بۆ بەڕێوەبردنی دۆمەین پێویستە ئاشنا بیت بە ڕێکخستنەکانی DNS و چۆنیەتی بەستنەوەی DNS بە خزمەتگوزارییە جیاوازەکانی وەک هۆست و خزمەتگوزاری ئیمەیڵ، بەڵام نیگەران مەبە، کۆمپانیاکانی دابینکردنی هۆست ئەم کارەت بۆ ئەنجام دەدەن و پێویست به هیچ نیگەرانییەک نییە و دەتوانی لە ئەزموون و پاڵپشتییەکانی کۆمپانیای RMR سوود وەربگریت (سەردانی ماڵپەڕەکەیان بکە بۆ زانیاری زیاتر).
2. هۆست:
.web hosting: home of your website واته هۆست ئەو شوێنەیە کە داتا و لاپەڕەکانی ماڵپەڕەت لەوێ دادەنێت و سەردانکەرانی ماڵپەڕەکەت لەوەوە دەستیان بە ماڵپەڕەکەت دەگات.
هەڵبژاردنی خزمەتگوزاری هۆست:
پێویستە دیاری بکەیت کە ماڵپەڕەکەت لەسەر سێرڤەری کام کۆمپانیای هۆست دادەنرێت. خاڵەکانی وەک شوێنی دیسک و باند و تایبەتمەندی گرنگ و گونجاون بۆ هەڵبژاردنی هۆست.
پاراستنی ئاسایش:
پێویستە گرنگییەکی تایبەت بە ئاسایشی خزمەتگوزاری هۆستەکەت بدەیت و تەکنیکەکانی وەک بەکارهێنانی SSL بۆ کۆدکردنی پەیوەندییەکان بەکاربهێنیت.
3. سێرڤەر:
جیاوازی نێوان هۆست و سێرڤەر ئەوەیە کە هۆست، سێرڤەرێکە بۆ چەند هۆستێک دابەش کراوە، بەڵام سێرڤەر تایبەتمەندی و شوێنی زیاتر و کۆنترۆلی زیاترت لەسەری هەیە.
جۆری سێرڤەر:
دەتوانیت سێرڤەری تایبەت، هاوبەش یان ویندۆز، لینۆکس، هەور بەکاربهێنیت. هەریەکەیان تایبەتمەندی و سوودی خۆیان هەیە.
بەڕێوەبردنی سێرڤەر:
ئاشنابوون بە چەمکەکانی وەک سیستەمی کارپێکردن و بەڕێوەبردنی سێرڤەر و ئاسانکارییەکانی وەک SSH گرنگە بۆ کۆنترۆڵی دوور.
4. ماڵپەڕ:
ماڵپەر، ئەو پەڕانە دەگرێتەوە کە زانیارییەکانت بە سەردانکەران پیشان دەدات
پێکهاتە و دیزاینی ماڵپەڕ:
پێویستە پێکهاتە و دیزاینی گونجاو بۆ ماڵپەڕەکەت هەڵبژێریت بۆ ئەوەی بەکارهێنەران بە ئاسانی زانیارییە پێویستەکان بدۆزنەوە.
دیزاینی وەڵامدەرەوە Responsive web design:
پێویستە ماڵپەڕەکەت لەهەموو ئامێرەکان و بەهەموو قەبارەیەک بە شێوەیەکی دروست پیشان بدرێت بۆ هەموو جۆرە ئامێرێک وەک کۆمپیوتەر و تابلێت و مۆبایل و دەبێت Responsive بێت و لەگەڵ گۆڕانی قەبارەی شاشەکە وەڵامدانەوەی هەبێت و بەجوانترین شێواز دەربکەوێت.
5. بنکەدراوە Database:
بنکەدراوە ئەو شوێنەی کە زانیارییەکان تیادا ئەنبار دەکرێت و زانیاری بەپێی داواکاری دەداتە لاپەڕەکانی ماڵپەڕ و کابەر
جۆری بنکەدراوە:
جۆری بنکەدراوە هەڵبژێرە بەپێی پێویستی ماڵپەڕەکەت. MySQL و PostgreSQL, SQL Server لە داتابەیسەکانی بەکارهێنراون.
ئاسایشی بنکەدراوە:
تەکنیکەکانی ئاسایش بەکاربهێنە وەکو پارامێتەرکردنی ڕستەی SQL و بەکارهێنانی بەڕێوەبردنی مافی دەستگەیشتن.
6. ئەزموونی بەکارهێنەر (UX):
چۆنیەتی دەرکەوتنی ماڵپەڕ یا ئەپلیکەیشنەکان پێی دەڵێن ئەزموونی بەکارهێنەر (UX) کە پێویستە بەشێوەیەک بێت بەکارهێنەر یا خوێنەری ماڵپەڕەکە بەهێچ کێشەیەک ئەوەی دەیەوێت بدۆزێتەوە و ڕەچاوی بنەماکانی جوانکاری و دیزاین تیایدا کرا بێت.
خێرایی بارکردن:
پێویستە ماڵپەڕەکەت بە خێرایی باربکات بۆ ئەوەی بەکارهێنەران ئەزموونێکی باشیان هەبێت.
تاقیکردنەوەی بەکارهێنەر:
باشترە پێش بڵاوکردنەوەی ماڵپەڕەکە تاقیکردنەوەی بەکارهێنەر ئەنجام بدرێت بۆ دەستنیشانکردنی کێشەکان پێش ئەوەی ڕووبەڕووی بەکارهێنەر ببنەوە.
7. زمانەکانی دروستکردنی ماڵپەڕ یا ئەپ:
جۆرەکانی زمانی پڕۆگرامکردن بەسەر دوو شێواز دابەش دەبێت:
– زمانەکانی وەستاو:
وەک HTML کە پێشتر بەکاردەهێنران و دەبوایه لەگەڵ هەر گۆڕانکارییەک، تەواوی ماڵپەڕەکە بگۆڕیت.
زمانی دینامیک:
ئەو سیستەمە و پڕۆگرامانەن کە کار لەگەڵ بنکەدراو دەکەن و زانیارییەکان لە بنکەدراو تۆمار دەکرێن و دواتر بەپێی ویست و داواکاری ئێمە زانیارییەکان پیشان دەدات وەک PHP, C# .
7. باشکردنی بزوێنەری گەڕان (SEO):
ئەگەر بمانەوێت ماڵپەڕەکەمان لە گوگل و هاوشێوەکانی بەجوانی دەربچێت پێویستە SEO بۆ ماڵپەڕەکەت ئەنجام بدەیت.
بەکارهێنانی وشەی سەرەکی:
دڵنیابە کە ماڵپەڕەکەت باشتر کراوە و وشەی سەرەکی پەیوەست بە بابەتەکەت بەکاربهێنە و لەگەڵ گەڕان بەدوای ئەو وشەیەکی کە پەیوەندی بە کەسبوکار و پسپۆڕی تۆ هەیە، ماڵپەڕی تۆ پیشان بدات.
– دروستکردنی بەستەر:
هەوڵبدە لینکی کوالیتی دروست بکەیت زیاد بکە بۆ ماڵپەڕەکەت بۆ باشترکردنی ڕیزبەندی بزوێنەری گەڕان.
ئەم بابەتانە تەنها تێڕوانینێکی گشتین بۆ ئەو پرسانەی کە پەیوەندییان بە دروستکردنی ماڵپەڕەوە هەیە. بە گشتی دڵنیابە لەوەی کە هەموو هەنگاوێکی دروستکردنی ماڵپەڕەکەت بە وردی لەبەرچاو گیراوە و جێبەجێ کراوە بۆ ئەوەی ئەزموونێکی بەکارهێنەری گونجاو پێشکەش بکات.