ڕێنماییەکی گشتگیر بۆ چاودێری چاو!
ماندووبوونی چاو لە کاتی خوێندندا یەکێکە لەو کێشانەی کە زۆرێک لەو کەسانەی کە بۆ ماوەیەکی زۆر دەخوێننەوە یا کار بە کۆمپیوتەر و مۆبایل دەکەن، بەدەستیەوە دەناڵێنن. لە درێژەی ئەم بابەتەدا بە وردی پشکنینمان بۆ ئەم ئاڵۆزییە کردووە و ڕێگاکانی گرنگیدان بە چاو و ڕێگریکردن لە ماندووبوونی چاومان لە کاتی خوێندنەوەدا ڕوون کردووەتەوە.
ماندوێتی چاو لەکاتی خوێندنەوەدا
ئەم ئاڵۆزییە بەهۆی سەیرکردنی درێژخایەن لە لاپەڕەکانی کتێب یان شاشەی کۆمپیوتەر و مۆبایل بۆ خوێندنەوەی نامیلکە یان تاقیکردنەوە جۆراوجۆرەکان ڕوودەدات. ماندوێتی چاو، ئەگەر بەهۆی نەخۆشی چاو یان لاوازی نەبێت و تەنها بەهۆی ماندوێتیەوە بێت، بە پشوودان نامێنێت و پێویستی بە چارەسەر و چاودێری تایبەت نییە.
شارەزایان پێیان وایە خوێندنەوە لە بارودۆخی ئاساییدا، وەک ڕووناکییەکی پێویست و شوێنی باش و دوورییەکی گونجاو لە لاپەڕەی کتێبەکەوە، زیان بە چاوی کەسانی ئاسایی ناگەیەنێت کە هەڵەی شکاندنیان نییە، وەک کورتبینی و دووربینی و ئاستیگماتیزم؛ لە ئەنجامدا ئەم کەسانە پێویستیان بە چاویلکە نابێت.
گرنگی چاو و بینین
بینین یەکێکە لە گرنگترین و گرنگترین هەستەکانی پێنج هەستەکە، پاراستنی تەندروستیشی زۆر گرنگە. نزیکەی ٨٠%ی زانیارییە ژینگەییەکان لە ڕێگەی هەستی بینینەوە دەگوازرێنەوە بۆ مرۆڤ؛ هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بینین یەکێکە لە هەستە گرنگ و پێویستەکانی جەستە. گرنگیدان و گرنگیدان بە چاو لە کاتی خۆیدا و ئەو گۆڕانکاریانەی تێیدا دەکرێت زۆر گرنگە.
سەبارەت بە پرسیارە باوەکە لەبارەی کیشەکانی چاو کە بەهۆی خوێندن و شاشەوە دروست دەبێت، پێویستە ئەوە بگوترێ کە چەندین هۆکار هەن کە دەبنە هۆی تێکچوونی چاو و تێکچوونی بینین. یەکێک لە هۆکارە گرنگەکانی تێکچوونی بینین و پێویستی بەکارهێنانی چاویلکە بریتییە لە کەموکوڕییەکانی شکاندن (Refractive Errors) و بنچینەیی چاو، وەک نزیکبینی و دووربینی و ئاستیگماتیزم، کە ئەگەر لەکاتی خۆیدا چارەسەر نەکرێت، دەبێتە هۆی تووشبوون بە نەخۆشییە مەترسیدارەکان بەتایبەت لاوازی چاو.
زۆربەی پسپۆڕانی بواری چاو پێیان وایە خوێندنەوە لە بارودۆخێکی دروست و ڕاستدا هیچ زیانێک بە چاو ناگەیەنێت و یەکێک نییە لەو هۆکارانەی کە بینین لاواز دەکات.
ڕەچاوکردنی هەندێک بنەما و ئامۆژگاری دەتوانێت مەترسی زیانەکانی چاو کە بەهۆی خوێندنەوە دروست دەبێت بۆ سفر کەم بکاتەوە و ئەو نیگەرانیانە چارەسەر بکات کە بەهۆی ئەم ڕووداوەوە دروست دەبێت.
زۆر خوێندنەوەی ئینتەرنێتی، ڕووناکی زۆری شاشە، زۆر بەکارهێنانی مۆبایل، و خوێندنەوە بە ڕووناکییەکی کەم یان زۆر، لەو هۆکارانەن کە زیان بە بینین دەگەیەنن کە بەهۆی خوێندنەوە دروست دەبێت.
بنەماکانی ڕێگریکردن لە زیانگەیاندن بە چاو لەکاتی خوێندنەوەدا
بە ئەنجامدانی هەندێک کار دەتوانیت زیان و ماندوێتی کەم بکەیتەوە کە بەهۆی خوێندنەوە و بەکارهێنانی ئامێرە ئەلکترۆنییەکان بۆ ماوەیەکی زۆر تووشی دەبێت بۆ ئەوەی تووشی ماندوێتی چاو نەبیت. یەکێک لە هۆکارەکانی ماندوێتی چاو و خەواڵووی سەیرکردنی تەلەفزیۆن و کارکردنە بە شاشە یان مۆبایل. لەم نێوەندەدا پێشنیار دەکەین ئەم پێشنیارانە بەکاربهێنرێت:
ڕێز لە مەودای گونجاو بگرن
یەکێک لەو بنەما یەکەمانەی کە پێویستە بیکەیت بۆ خۆپاراستن و نەهێشتنی ماندوێتی چاو لەکاتی خوێندنەوەدا و بەکارهێنانی ئامێرە ئەلکترۆنییەکان، دوورییەکی دروستە لە لاپەڕەی کتێب یان شاشە، ئەمەش کاریگەری زۆری لەسەر کەمکردنەوەی ماندوێتی چاو هەیە. کەمترین مەودای نێوان چاو و شاشەکە دەبێت چل سانتیمەتر بێت بۆ ئەوەی زیان بە چاوەکان نەگەیەنێت.
زۆر چاوتروکاندن
یەکێک لەو بابەتانەی کە لەکاتی خوێندندا زۆر گرنگە و یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی وشکبوونەوەی چاوەکان بریتییە لە هێشتنەوەی ڕووی چاوەکان بە شێداری. چاولێکردن و نەتروکاندن دەبێتە هۆی ماندووبوون و سووربوونەوەی چاوەکان. وشکبوونەوەی چاو یەکێکە لە هۆکارەکانی ماندوێتی چاو و کێشەی بینین. ئەگەر ناچار بوویت بۆ ماوەیەکی زۆر لەسەر کۆمپیوتەر دابنیشیت و کار بکەیت، دڵنیابە لە چەند چرکە جارێک چاوتتروکاندنەوە؛ چونکە چاوتروکاندن دەبێتە هۆی دەردانی فرمێسک و تەڕکردنی چاو.
بۆ ئەوەی چاوەکان وشک نەبن، چاوەکانت دابخە و لە سی چرکە جارێک بیسوڕێنەوە. بەم کارە ڕژێنە فرمێسکەکان چالاک دەکەیت بۆ دەردانی فرمێسکی زیاتر و شێدارکردنی چاوەکان.
ڕێکخستنی ڕووناکی
هەروەها ڕووناکی ژینگەی خوێندنەوەکە گرنگە بۆ کەمکردنەوەی ماندوێتی چاو. لەکاتی کارکردن لەگەڵ شاشەکەدا نابێت سەرچاوەی ڕووناکی لە سەرەوە بێت و یا لە پشتەوە بێت. باشتر وایە چرای خوێندنەوەی مێز بەکاربهێنیت. شێوازی دانیشتنت بە شێوەیەک بێت کە شاشەکە ڕووی لە تۆ بێت و بە دووری قۆڵێک لە تۆوە بێت؛ هەروەها دەتوانیت گەورەکردنی پیتەکان ڕێکبخەیت بۆ ئەوەی چاوەکان ماندوو نەبن.
چاودێریکردنی ئەم شتانە ڕێگری دەکات لە ماندوێتی و کاڵبوونەوەی بینین لەکاتی خوێندندا. مەرج بۆ ئەمەش هەڵبژاردنی باشترین شوێنی خوێندنە.
پشوو بە چاوەکانت بدەن
زۆرێک لە ئێمە لەبیرمان دەچێت پشوو بدەین کاتێک سەرقاڵی خوێندنین و لە ئەنجامدا کاتژمێرێکی زۆر بە سەیرکردنی شاشە و یا لاپەڕەکانەوە بەسەر دەبەین. چاوەکانمان دوای ئەوەی بۆ ماوەیەکی زۆر سەرنجمان لەسەر خاڵێک بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک ماندوو دەبێت و کاراییەکەی کەم دەبێتەوە.
باشترە هەر سی خولەک جارێک سەرت لە شاشەی بەردەمتەوە بسوڕێنیتەوە و سەیری خاڵێکی دوور بکەیت؛ پاشان بێ ئەوەی سەرت بجوڵێنیت، چاوەکانت بەرەو ڕاست و چەپ بسووڕێنە.
بۆ ئەوەی بتوانین کاتەکانی خوێندن باشتر ڕێکبخەین و پلانێکی سەرکەوتووترمان هەبێت، پێشنیار دەکەین تەکنیکەکەی پۆمۆدۆرۆ بەکاربهێنرێت. بۆ زانینی ئەم تەکنیکە کلیک لەم بەستەرە بکە:
ڕاهێنانی چاو
یەکێک لە شێوازە بەناوبانگەکانی کەمکردنەوەی ماندوێتی چاو، تەکنیکی پالمینگ. ئەم شێوازە بە بەکارهێنانی گەرما و تاریکی، ماندوێتی چاو کەمدەکاتەوە. بۆ ئەم ڕاهێنانە، ناو لەپی دەستەکانت لەیەک بخشێنە بۆ ئەوەی گەرمیان بکەیتەوە؛ پاشان لەپی دەستەکانت بە نەرمی بخەرە سەر چاوەکان بۆ ماوەی دوو بۆ سێ خولەک و فشار مەخە؛ بەم شێوەیە دەستی ڕاست بخەرە سەر چاوی ڕاست و دەستی چەپ بخەرە سەر چاوی چەپ. پێویستە پەنجەکان بەیەکەوە لکێنرێن بۆ ئەوەی هیچ ڕووناکییەک بەناویاندا تێپەڕێت.
ڕاهێنانێکی تر ئەوەیە دەستت بخەیتە بەر چاوت؛ سەرنجت لەسەر پەنجەی ئاماژەت بێت و هێواش هێواش لە لووتت نزیکی بکەرەوە. نابێت نیگای چاوەکانت لەم پەنجەیە لاببەیت؛ پاشان بەبێ ئەوەی نیگاکەت بجوڵێنیت، تا دەتوانیت هێواش هێواش پەنجەت بۆ دواوە بگوازەرەوە. لەکاتی خوێندندا باشتر وایە ئەم ڕاهێنانە چەند کاتژمێر جارێک یان تەنانەت یەکجار لە کاتژمێرێکدا ئەنجام بدرێت.
سەرچاوە؛ [+]